NOVE OLAKŠICE ZA NOVOZAPOSLENE RADNIKE I PRODUŽENJE ROKA U KOME SE MOGU KORISTITI RANIJE PROPISANE OLAKŠICE ZA NOVOZAPOSLENE RADNIKE

Posted by POREZI- pravo i praksa on 5.1.16 with 275 comments
Na sednici Narodne Skupštine Republike Srbije koja je održana 29. 12. 2015. godine usvojen je Zakon o izmenama i dopunama Zakona o porezu na dohodak građana i Zakon o izmenama i dopunama Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje.

Zakoni su objavljeni u "Službenom glasniku RS" broj 112/2015 a stupaju na snagu i primenjuju se počev od 01. januara 2016. godine, osim pojedinih odredbi. 

Odredbe koje se tiču korišćenja olakšica za novozaposlene radnike, kako onih koje su već bile propisane u članu 21v Zakona o porezu na dohodak građana (u daljem tekstu: ZPDG), odnosno čalnu 45. Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje (u daljem tekstu: ZDOSO),  tako i novopropisanih koje su regulisane novododatim članom 21d ZPDG, odnosno novododatim članom 45v ZDOSO,  primenjuju se od 01. januara 2016. godine.

Olakšice iz člana 21v Zakona o porezu na dohodak građana i člana 45v Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje mogu da se koriste  za isplaćene zarade za novozaposlena lica zaključno sa 31.12.2017. godine, u istim iznosima i pod istim uslovima pod kojima su i do sada koriscene, s tim, da se, od 01.01.2016. godine, ne traži da novozaposleno lice nije ostvarivalo bilo koju vrstu prihoda po osnovu  radnog angažovanja, za vreme trajanja nezaposlenosti (šest odnosno tri meseca pre zapošljavanja), iz čega proizilazi da ubuduće nema potrebe da se uz zahtev za povraćaj podnosi izjava novozaposlenog u tom smislu. 

Novododatim članom 21d. ZPDG i novododatim članom 45v ZDOSO propisane su nove olakšice za poslodavce koji zapošljavaju nove radnike.

Poreska olakšica sastoji se u pravu na povrćaj 75% plaćenog poreza na zaradu i 75% plaćenih doprinosa, na teret zaposlenog i na teret poslodavca,  za novozaposleno lice, zaključno sa zaradom koja je isplaćena do 31. decembra 2017. godine.

Dakle, subvencioniše se 75% poreza na zarade i 75% svih doprinosa, kako na teret poslodavca, tako i na teret zaposlenog.

Olakšice mogu da koriste poslodavci-pravna lica koji se prema propisima o računovodstvu rasvrstavaju u mala i mikro pravna lica, kao i preduzetnici, shodno članu 21v st.1. ZPDG.

Preduzetnicima se, u smislu stava 1. ovog člana, smatraju lica koja su upisana u registar kod nadležnog organa odnosno organizacije.

Prema našem mišljenju, odredba koja definiše ko se smatra preduzetnikom, može izazavati dileme u tumačenju. Naime, nije jasno da li će navedene olakšice moći da koriste poljoprivredna gazdinstva odnosno fizička lica koja se, u smislu ZPDG, smatraju preduzetnicima.

Poljoprivrednici koji su nosioci poljoprivrednog gazdinstva jesu lica koja su upisana u "registar nadležnog organa odnosno organizacije", tačnije u Registar poljoprivrednih gazdinstava, ali nije jasno da li zakonodavac pod pojmom"registar", podrazumeva samo Registar privrednih subjekata za čije je vođenje nadležna Agencija za privredne registre ili se pod tim pojmom pojmom podrazumevaju i drugi registri koje vode drugi nadležni organi?

Tumačeći navedenu odredbu strogo gramatički, ne bi trebalo da bude dileme. Međutim, imajući u vidu da je u prošlosti slična formulacija kod priznavanja prava na poreski kredit za ulaganja u osnovna sredstva, tumačena na štetu poreskih obveznika nosilaca poljoprivrednih gazdinstava, koji su upisani u evidenciju PDV obveznika i koji se, u smislu ZPDG, smatraju preduzetnicima, tj. da im to pravo nije priznavano jer nisu upisani u Registar privrednih subjekata, za očekivati je da se, i ovaj put, pojave takva tumačenja.

Odredbama stava 11. pomenutog člana propisano je da navedene olakšice ne mogu ostvariti državni organi i organizacije, javne agencije, javna preduzeća, javne službe i drugi direktni i indirektni budžetski korisnici, odnosno korisnici javnih sredstava.

Da bi poslodavci ostvarili pravo na ove olakšice, odnosno na povraćaj poreza i doprinosa, potrebno je da zaposle najmanje dva nova lica, u odnosu na broj zaposlenih koje je poslodavac imao na dan 31.10.2015. godine, shodno članu 21v.st. 5. ZPDG.

Prema novododatom članu 21d stav 2 ZPDG, novozaposlenim licem iz stava 1. ovog člana, smatra se lice sa kojim je poslodavac zaključio ugovor o radu u skladu sa zakonom kojim se uređuju radni odnosi, koje je prijavio na obavezno socijalno osiguranje u Centralni registar obaveznog socijalnog osiguranja i koje je pre zasnivanja radnog odnosa kod Nacionalne službe za zapošljavanje bilo, bez prekida prijavljeno kao nezaposleno najmanje šest meseci a lice koje se smatra pripravnikom najmanje tri meseca.

Novozaposlenim licem iz stava 1. ovog člana ne smatra se lice koje je pre zasnivanja radnog odnosa bilo zaposleno kod poslodavca koji je povezano lice sa poslodavcem kod koga zasniva radni odnos, odnosno kod poslodavca koji bi, da nije prestao da postoji, bio povezano lice sa poslodavcem kod koga novozaposleno lice zasniva radni odnos, nezavisno od toga da li je bilo prekida radnog odnosa.

Iz navedenog proizilazi da su uslovi za ostvarivanje prava na povraćaj poreza i doprinosa (isti uslovi propisani su i ZDOSO), u pogledu vremena provedenog na evidenciji Nacionalne službe za zapošljavanje isti kao i oni propisani u članu 21v ZPDG, odnosno članu 45.ZDOSO.

Stavom 3. novododatog člana 21.d ZPDG propisuje se da poslodavac koji od 1. januara 2016. godine zasnuje radni odnos sa jednim novozaposlenim, pa u narednom periodu zasnuje radni odnos i sa drugim novozaposlenim licem može da koristi poresku olakšicu za prvog novozaposlenog tek po zasnivanju radnog odnosa sa drugim novozaposlenim licem, s tim, da pravo na povraćaj plaćenog poreza za prvog novozaposlenog može da ostvari za zaradu koju je tom licu isplatio za mesec u kome je stekao uslov za koriščenje poreske olakšice.

Napred citiranu odredbu pokušaćemo da objasnimo u sledećem primeru: poslodavac A, koji je na dan 31.10.2015. godine imao 2 zaposlena radnika i taj broj nije ni povećavao ni smanjivao do 31.12.2015.godine,  od 1. januara 2016. godine  zaposli jednog  novog radnika a 01.03.2016. godine, zaposli još jednog radnika. Poslodavac iz navedenog primera nema pravo na poresku olakšicu za prvog zaposlenog radnika prilikom isplate zarade za mesece januar i februar 2016. godine ali ima pravo na poresku olakšicu za oba novozaposlena radnika počev od isplate zarade za mart 2016. godine.

Prema stavu 6. istog člana, ako je u periodu od 31. oktobra 2015. godine do 31.decembra 2015. godine, poslodavac povećao broj novozaposlenih u odnosu na broj zaposlenih na dan 31.oktobra 2015. godine, poresku olakšicu za novozaposlene sa kojima je zasnovao radni odnos od 1. januara 2016. godine može da koristi počev od meseca u kome je stekao uslov za korišćenje poreske olakšice.

Prema našem mišljenju, napred citiranu odredbu stava 6.,u kontekstu celokupnog člana 21d,  treba razumeti tako da poslodavac koji je u periodu od 31.10.2015. godine do 31.12.2015. godine, povećao broj zaposlenih, imao pravo na korišćenje poreske olakšice, ako zasnuje radni odnos sa najmanje dva zaposlena, posle 01. januara 2015. godine i to tek  od isplate zarade za mesec u kome je radni odnos zasnovao sa drugim novozaposlenim. Drugim rečima, ovaj poslodavac se nalazi  u istoj poziciji u kojoj se nalazi i poslodavac koji u periodu od 31.10.2015. godine do 31.12.2015. godine nije ni povećavao ni smanjivao broj zaposlenih u odnosu na broj zaposlenih koji je imao na dan 31.10.2015. godine.

Prema stavu 7.istog člana, ako je u periodu od 31. oktobra 2015. godine do 31.decembra 2015. godine, poslodavac smanjio broj zaposlenih u odnosu na dan 31. oktobra 2015. godine, poresku olakšicu za novozaposlene sa čijim zasnivanjem radnog odnosa poveća broj zaposlenih u odnosu na broj koji bi bio da nije smanjio broj zaposlenih u periodu od 31. oktobra 2015. godine do 31. decembra 2015. godine, može da koristi počev od meseca u kome je stekao uslov za korišćenje poreske olakšice.

Navedenu odredbu  pokušaćemo da objasnimo sledećim primerom: poslodavac B na dan 31.10.2015. godine imao je 10 zaposlenih. U međuvremenu, recimo, tokom novembra, otpustio je  jednog radnika. Zatim je,  počev od 01. januara 2016. godine, zaposlio 2 radnika. Zapošljavanjem ova dva radnika, ovaj poslodavac još nije stekao pravo na korišćenje poreske olakšice  jer njihovim zapošljavanjem ukupan broj zaposlenih kod poslodavca je 11, što znači da nije ispunjen uslov da je broj zaposlenih povećan za najmanje dvoje, u odnosu na 31.10.2015. godine. Ovaj poslodavac moći će da ostvari pravo na poresku olakšicu tek kad zaposli i trećeg radnika i to za dva zaposlena radnika, budući da je za toliko povećan broj zaposlenih u odnosu na 31. 10.2015. godine. Pravo na povrćaj poreza steći će za isplatu zarade za mesec u kom je stekao poresku olakšicu, tj. za mesec u kom je zaposlio trećeg radnika.

Poresku olakšicu iz člana 21d stav 1. ZPDG može da koristi i poslodavac koji je otpočeo obavljanje delatnosti posle 31. oktobra 2015. godine, saglasno stavu 8. istog člana. Ovaj poslodavac nije imao zaposlenih na dan 31.10.2015. godine, pa, ukoliko, posle 01. januara 2016. godine zaposli dva radnika, stiče pravo na korišćenje poreske olakšice i to za mesec u kom je zaposlio drugog zaposlenog, za oba zaposlena.

Prema našem mišljenju, poslodavci iz stava 1. ovog člana, imaju pravo na poresku olakšicu za svakog novozaposlenog radnika kojim se broj zaposlenih kod poslodavca povećava za više od  dva, u odnosu na 31.10.2015. godine.Primera radi, poslodavac koji do 31.12.2015. godine nije smanjivao broj zaposlenih u odnosu na broj koji je imao 31.10.2015. godine, i, koji je od 01.01.2016. godine, zaposlio dva nova radnika, a zatim u martu 2016. godine zaposlio i trećeg radnika, ima pravo na poresku olakšicu prilikom isplate zarade i za tog trećeg radnika, počev od dana zasnivanja radnog odnosa, jer je pravo na korišćenje poreske olakšice stekao još u januaru 2016. godine (zasnivajući radni odnos sa dva novozaposlena radnika).

Povraćaj plaćenog poreza vrši se u skladu sa Zakonom o poreskom postupku i poreskoj administraciji,  u roku od 15 dana od dana podnošenja zahteva.

Poslodavac koji za određeno lice koristi bilo koju vrstu podsticaja u skladu sa odgovarajućim propisom, osim u skladu sa odredbom zakona kojom se uređuju doprinosi za obavezno socijalno osiguranje, koja se odnosi na istu vrstu olakšice, po osnovu zasnivanja radnog odnosa sa tim licem, nema pravo da za to lice ostvari poresku olakšicu iz člana 21d ZPDG.

Poslodavac koji zasnuje radni odnos sa novozaposlenim licima posle 01. januara 2016. godine, može da se opredeli da li će za ta lica koristiti olakšicu propisanu člano 21v ili olakšicu propisanu novododatim članom 21.d Zakona, pod uslovom da ispunjava uslove za izabranu olakšicu.

Napomenimo još, da za olakšice iz člana 21d Zakona, još uvek nije poznata šifra olakšice koja će se unositi u poresku prijavu PPP PD,  i da se očekuje izmena Pravilnika o poreskoj prijavi za porez po odbitku, kojim će ta šifra biti propisana. S tim u vezi, savetujemo da se sačeka sa isplatom zarade za ove zaposlene jer bi se  eventualna isplata zarade sa šifrom olakšice koja se trenutno koristi za olakšice iz člana 21v, mogla smatrati opredeljenjem za korišćenje te olakšice, a koja podrazumeva 10% manji iznos povraćaja plaćenih poreza i doprinosa, u odnosu na novopropisanu olakšicu.